Komisja Nadzoru Finansowego

Rekomendacja S

dotycząca dobrych praktyk w zakresie zarządzania ekspozycjami

kredytowymi finansującymi nieruchomości oraz zabezpieczonymi

hipotecznie

Warszawa, styczeń 2011 r.

SPIS TREŚCI

Wstęp

Słowniczek pojęć

Spis rekomendacji

I. Zarządzanie

II. Kontrola ryzyka

III. Identyfikacja, pomiar i akceptacja ryzyka

IV. Zabezpieczenia

V. Raportowanie

VI. Relacje z klientami

I. Wst ęp

Niniejsza Rekomendacja wydana jest na podstawie art. 137 pkt 5 ustawy – Prawo bankowe i stanowi zbiór dobrych praktyk dotyczących ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości i zabezpieczonych hipotecznie.

Ryzyko związane z portfelem ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie

i finansujących nieruchomości może mieć znaczący wpływ na kondycję finansową banku. Bezpośrednim zagrożeniem wynikającym z zaangażowania banku w tego typu ekspozycje mogą być czynniki związane z:

1) brakiem długookresowych doświadczeń uczestników tego rynku w Polsce,

2) trudnościami w oszacowaniu szkodowości portfela kredytów hipotecznych oraz niską skutecznością dochodzenia roszczeń przez banki,

3) niewystarczającą jakością wewnętrznych regulacji banku w zakresie kontroli ryzyka ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości, w tym w szczególności

dotyczących bieżącego ich monitorowania czy ustalania limitów,

4) niedopasowaniem pomiędzy strukturą terminową pasywów a strukturą terminową

aktywów (finansowanie długoterminowych aktywów krótkoterminowymi pasywami),

5) ograniczonym zakresem procedur posiadanych przez banki dotyczących monitorowania wartości i jakości zabezpieczeń,

6) nieuregulowanymi kwestiami własnościowymi wielu nieruchomości,

7) brakiem wypracowanych standardów w zakresie aspektów socjalnych związanych

z egzekucją należności oraz z realizacją zabezpieczenia.

Powyższe kwestie dotyczą w szczególności finansowania przez banki rynku nieruchomości, jednak w dużej mierze odnoszą się również do finansowania innych obszarów, gdzie zabezpieczeniem jest hipoteka. Stąd też, niniejsze rekomendacje nie ograniczają się jedynie do obszaru finansowania nieruchomości, ale powinny być stosowane w przypadkach określonych w Rekomendacji także do ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie lub gdzie docelowym zabezpieczeniem będzie hipoteka.

Wszystkie rekomendacje odnoszą się do ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości, a rekomendacje rozdziału IV – Zabezpieczenia także do ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie.

Zaangażowanie banków w ekspozycje kredytowe finansujące nieruchomości jest dla wielu banków jednym z podstawowych obszarów działalności. Ze względu jednak na: wielkość zgromadzonych aktywów, prowadzoną politykę, doświadczenie oraz stopień konkurencji na danym rynku występują pomiędzy poszczególnymi bankami znaczne różnice, co do wartości, jakości i struktury portfela takich ekspozycji kredytowych. Polityka kredytowa banków powinna być zatem wypadkową regulacji i limitów ustalonych przez władze nadzorcze oraz wewnątrzbankowych standardów.

Rosnący udział portfela ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie i finansujących nieruchomości w należnościach od sektora niefinansowego oraz związane z tym ryzyko, stały się podstawą do wypracowania zbioru rekomendacji, które powinny zostać wprowadzone na szczeblu poszczególnych komórek banku jak i w ramach zintegrowanego podejścia do ryzyka portfela ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości w skali całego banku.

Rekomendacje odnoszą się do następujących obszarów:

1) zarządzanie,

2) kontrola ryzyka,

3) identyfikacja, pomiar i akceptacja ryzyka,

4) zabezpieczenia,

5) raportowanie,

6) relacje z klientami.

Rekomendacje stanowią ramy dla poprawnej identyfikacji, zarządzania i nadzoru ryzyka ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości oraz procesu zabezpieczania ekspozycji kredytowych na nieruchomościach; są zbiorem zaleceń w stosunku do wewnętrznych systemów kontroli, które pośrednio i bezpośrednio powinny zapewniać integrację rekomendacji w ramach wszystkich procesów związanych z ekspozycjami kredytowymi. Z wyłączeniem tych obszarów, gdzie ze względu na specyfikę działalności niektóre banki zostały potraktowane odmiennie niż pozostałe, wszystkie rekomendacje odnoszą się bezpośrednio do banków uniwersalnych, banków spółdzielczych oraz banków hipotecznych, o ile zakres rekomendacji nie został odrębnie uregulowany ustawą o listach zastawnych i bankach hipotecznych oraz aktami niższego rzędu wydanymi na jej podstawie. Wskazane powyżej wyłączenie dotyczy przede wszystkim banków znacząco zaangażowanych w ekspozycje kredytowe finansujące nieruchomości i ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie, na które zostały nałożone dodatkowe wymogi określone w uzupełnieniu do poszczególnych rekomendacji. Należy tutaj wymienić:

· Rekomendację 2 – pkt 1.2.1. oraz 1.2.2.

· Rekomendację 3

· Rekomendację 5 – pkt 2.1.2.

· Rekomendację 7 – pkt 2.3.3., 2.3.4. oraz 2.3.5 .

· Rekomendację 8

· Rekomendację 9 – pkt 2.5.2.

· Rekomendację 13 – pkt 3.3.3.

· Rekomendację 14 – pkt 3.4.3.

· Rekomendację 17 – pkt 4.3.1. oraz 4.3.4.

· Rekomendację 18 – pkt 4.4.1 oraz 4.4.2.

· Rekomendację 19 – pkt 4.5.1.

· Rekomendację 21 – pkt 5.1.6.

Szereg zapisów Rekomendacji zwraca szczególną uwagę na istotne znaczenie tworzenia baz danych dotyczących rynku nieruchomości (zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych).

Funkcjonowanie tego typu baz danych może być w znacznym stopniu pomocne w sporządzaniu ocen wartości nieruchomości, a tym samym sprzyjać zwiększeniu jakości utrzymywanych przez banki zabezpieczeń hipotecznych. Banki powinny korzystać z własnych baz danych lub jeśli ich nie posiadają, z zewnętrznych baz danych. Wytyczne w tym zakresie zawarte są

w Rekomendacji J dotyczącej tworzenia przez banki systemów gromadzenia danych

o nieruchomościach.

O ile nie zostało to przedstawione inaczej, żaden rodzaj nieruchomości finansowanych przez banki nie podlega wyłączeniu spod niniejszej Rekomendacji. Stąd też pojęcia istotnego zaangażowania w finansowanie nieruchomości oraz ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie (wyjaśnione w słowniczku pojęć) należy bezpośrednio odnosić do zaangażowania finansowego banków związanego z wszystkimi typami nieruchomości.

Rekomendacje nie dotyczą natomiast bezpośrednio obszarów ujętych w innych regulacjach, takich jak: wymogi kapitałowe, ryzyko kursowe i ryzyko stopy procentowej ponoszone przez bank, płynność itp. Kwestie te zostały ujęte tylko w zakresie niezbędnym dla stosowania danej rekomendacji.

O ile nie zaznaczono wyraźnie w Rekomendacji poprzez odesłanie do Rekomendacji

T, odpowiednie zapisy Rekomendacji dotyczą także detalicznych ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości i detalicznych ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie. Z uwagi na specyfikę działalności bankowej, niniejsza Rekomendacja odnosi się w sposób bardziej szczegółowy do kwestii związanych z ekspozycjami kredytowymi finansującymi nieruchomości oraz zabezpieczonymi hipotecznie.

Komisja Nadzoru Finansowego oczekuje, że rekomendacje zostaną wprowadzone w bankach nie później niż w 6 miesięcy od dnia uchwalenia niniejszej Rekomendacji, z wyjątkiem rekomendacji 6, 7, 9, 10, 11, 12, 16, 20 i 21, które powinny być wprowadzone nie później niż do końca 2011 r.

Słowniczek pojęć

Na potrzeby rekomendacji:

1. Apetyt na ryzyko – zaakceptowany przez odpowiednie organy banku dopuszczalny (maksymalny) poziom ryzyka.

2. Bankowo-hipoteczna wartość nieruchomości – oznacza wartość nieruchomości ustaloną zgodnie z art. 2, pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych (t.j.: Dz. U. z 2003 r., Nr 99, poz. 919 z późn. zm.).

3. Baza danych – oznacza wewnętrzne oraz zewnętrzne bazy danych, do których bank posiada dostęp, pozwalające na gromadzenie i przetwarzanie danych na temat rynku nieruchomości.

4. Detaliczna ekspozycja kredytowa – ekspozycja kredytowa wobec osoby fizycznej, udzielona na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą lub prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

5. Ekspozycja kredytowa – oznacza bilansową należność z tytułu kredytów i pożyczek, skupionych wierzytelności, czeków i weksli, zrealizowanych gwarancji, innych wierzytelności o podobnym charakterze oraz udzielone zobowiązanie pozabilansowe.

6. Ekspozycja kredytowa finansująca nieruchomość – oznacza ekspozycję kredytową, której celem podstawowym (dominującym) jest finansowanie nabycia, budowy, przebudowy, nadbudowy, wykończenia, modernizacji, adaptacji lub remontu

nieruchomości.

7. Ekspozycja kredytowa zabezpieczona hipotecznie – oznacza ekspozycję kredytową, w przypadku której zostało już ustanowione zabezpieczenie w postaci hipoteki, lub zabezpieczenie takie stanowi zabezpieczenie docelowe. W przypadku ekspozycji kredytowych spełniających łącznie poniższe warunki:

a) związane są z finansowaniem innych obszarów niż nieruchomości,

b) oprócz zabezpieczenia w postaci hipoteki, zabezpieczone są również innymi

zabezpieczeniami, jako ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie należy traktować ekspozycje kredytowe, w przypadku których:

1. pierwotny okres zapadalności jest dłuższy niż trzy lata, oraz

2. hipoteka jest lub będzie zabezpieczeniem dominującym i zmiana wartości

nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie może mieć istotny wpływ na wycenę

ekspozycji kredytowej.

8. Indywidualnie istotna ekspozycja kredytowa – oznacza ekspozycję kredytową, w przypadku której zmiana wartości może mieć istotny wpływ na wynik finansowy banku.

Bank zobowiązany jest do określenia, które ekspozycje kredytowe są dla niego

indywidualnie istotne. Niezależnie jednak od wewnętrznych ustaleń banku, jako

indywidualnie istotne ekspozycje kredytowe należy uznawać ekspozycje, których wartość przekracza równowartość 3 mln euro lub stanowią one więcej niż 5% funduszy własnych banku.

9. Ocena wartości nieruchomości – oszacowanie przez bank aktualnej wartości

nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu, dokonane w oparciu o metody

statystyczne lub na podstawie analizy rynku nieruchomości na dzień dokonania oceny.

10. Podstawowy (dominujący) cel ekspozycji kredytowej – cel angażujący ponad 50% środków uruchamianych z danej ekspozycji kredytowej.

11. Walutowa ekspozycja kredytowa – ekspozycja kredytowa, której całość lub dowolna część jest wyrażona w walucie obcej (innej niż złoty).

12. Wartość rynkowa nieruchomości – oznacza wartość nieruchomości ustaloną zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.).

13. Wskaźnik LtV – wskaźnik ten wyraża stosunek wartości ekspozycji kredytowej do wartości zabezpieczenia.

14. Zabezpieczenie dominują ce – oznacza zabezpieczenie w postaci hipoteki, której udział stanowi ponad 50% pierwotnej wartości danej ekspozycji kredytowej.

15. Znaczą ce zaangaż owanie w ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie – oznacza maksymalną z wartości: zaangażowanie banku w ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie przekraczające 10% sumy bilansowej lub 0,5 mld zł.

16. Znaczące zaangażowanie w ekspozycje kredytowe finansujące nieruchomości – oznacza maksymalną z wartości: zaangażowanie banku w ekspozycje kredytowe finansujące nieruchomości przekraczające 10% sumy bilansowej lub 0,5 mld zł.

Rekomendacje

I. Zarządzanie

1.1. Rekomendacja 1

Zarząd banku finansującego nieruchomości jest odpowiedzialny za przyjęcie polityki zarządzania ryzykiem ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości. Polityka ta powinna odzwierciedlać poziom akceptowanego przez bank ryzyka związanego z tym portfelem.

1.2. Rekomendacja 2

Rada Nadzorcza, w ramach wypełniania swoich funkcji, powinna nadzorować realizację opracowanej i zatwierdzonej przez Zarząd banku polityki zarządzania ryzykiem portfela ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości.

1.3. Rekomendacja 3

Bank powinien przygotować i wprowadzić zgodne z polityką procedury zarządzania ryzykiem ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości oraz kontrolować ich stosowanie. Zarząd banku znacząco zaangażowanego w finansowanie nieruchomości oraz w ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie powinien wyznaczyć osoby odpowiedzialne za wprowadzenie

polityki i procedur zarządzania ryzykiem tych ekspozycji kredytowych.

1.4. Rekomendacja 4

Zarząd banku powinien dokonywać okresowych ocen przyjętej polityki w zakresie ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości i w przypadku zaistnienia nowych okoliczności dokonywać jej modyfikacji. Zarząd banku powinien informować Radę Nadzorczą o wynikach dokonanej oceny.

II. Kontrola ryzyka

2.1. Rekomendacja 5

Bank powinien posiadać systemy monitorowania ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem procedur zapewniających spełnienie wymogów regulacji, zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych.

2.2. Rekomendacja 6

Bank powinien posiadać systemy informacyjne, bazy danych oraz narzędzia analityczne pozwalające na pomiar poziomu ryzyka związanego z ekspozycjami kredytowymi finansującymi nieruchomości i zabezpieczonymi hipotecznie.

2.3. Rekomendacja 7

Bank powinien posiadać wewnętrzne limity ograniczające ryzyko kredytowe odnoszące się do całego portfela, oraz poszczególnych rodzajów ekspozycji kredytowych. Limity powinny uwzględniać zróżnicowanie ekspozycji kredytowych i zabezpieczeń. Limity powinny ponadto określać wielkość apetytu na ryzyko banku.

2.4. Rekomendacja 8

Banki znacząco zaangażowane w finansowanie nieruchomości oraz w ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie powinny szczegółowo analizować strukturę terminową źródeł finansowania i dostosowywać ją do struktury terminowej aktywów.

2.5. Rekomendacja 9

W strukturze organizacyjnej banku powinny być rozdzielone funkcje związane z:

a) pozyskiwaniem klientów i sprzedażą oferowanych produktów,

b) analizą wniosków kredytowych, oceną ryzyka i podejmowaniem decyzji kredytowej, oraz

c) monitorowaniem ekspozycji kredytowej finansującej nieruchomości w czasie jej trwania.

2.6. Rekomendacja 10

Bank powinien na bieżąco kontrolować, czy wszystkie warunki umowy są wypełniane przez

klienta oraz czy środki finansowe wypłacane przez bank wykorzystywane są zgodnie z umową.

III. Identyfikacja, pomiar i akceptacja ryzyka

3.1 Rekomendacja 11

Proces akceptacji ekspozycji kredytowej powinien obejmować ocenę zdolności kredytowej oraz

rodzajów ryzyka związanych z transakcją.

3.2. Rekomendacja 12

Wymogi w zakresie dostarczania przez klientów dokumentów niezbędnych do oceny zdolności

i wiarygodności kredytowej powinny pozwalać na pełną i obiektywną ocenę ryzyka związanego

ze spłatą zadłużenia.

3.3. Rekomendacja 13

Bank powinien systematycznie analizować wpływ zmian kursowych na ryzyko kredytowe ponoszone przez bank.

3.4. Rekomendacja 14

Bank powinien systematycznie analizować wpływ zmian stopy procentowej na ryzyko kredytowe ponoszone przez bank.

IV. Zabezpieczenia

4.1. Rekomendacja 15

Bank powinien przyjmować zabezpieczenia ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości na przedmiocie finansowania. Przyjmowane zabezpieczenia powinny spełniać kryteria płynności, wartości oraz dostępu i możliwości ich kontroli.

4.2. Rekomendacja 16

Bank powinien posiadać odpowiednie zasady i procedury wewnętrzne pozwalające na ocenę wartości nieruchomości, przyjmowanych jako zabezpieczenie ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie i finansujących nieruchomości oraz ocenę faktycznej możliwości ich wykorzystania jako ewentualne źródło dochodzenia swoich roszczeń.

4.3 Rekomendacja 17

Bank powinien posiadać pisemne procedury dotyczące oceny wartości nieruchomości przyjmowanych jako zabezpieczenie ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie i finansujących nieruchomości.

4.4. Rekomendacja 18

Bank powinien posiadać odpowiednie pisemne procedury pozwalające na podjęcie szybkich środków zaradczych na wypadek zajścia nieprzewidzianych zdarzeń skutkujących spadkiem wartości nieruchomości stanowiących zabezpieczenie ekspozycji kredytowych banku (spadkiem poziomu zabezpieczenia).

4.5. Rekomendacja 19

Bank powinien monitorować zmiany zachodzące na rynku nieruchomości oraz dokonywać oceny wartości nieruchomości przyjmowanych jako zabezpieczenie posiadanych przez bank ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie i finansujących nieruchomości.

4.6. Rekomendacja 20

Bank powinien zapewnić, aby relacja wartości ekspozycji kredytowej do wartości

zabezpieczenia hipotecznego nie przekraczała maksymalnego, określonego przez bank, poziomu, w całym okresie spłaty ekspozycji.

V. Raportowanie

5.1. Rekomendacja 21

Bank powinien posiadać system raportowania realizacji polityki zarządzania ryzykiem ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości oraz poziomu ryzyka z tytułu tych ekspozycji.

VI. Relacje z klientami

Bank powinien, w przypadku detalicznych ekspozycji kredytowych zabezpieczonych

hipotecznie i finansujących nieruchomości, stosować odpowiednie zapisy Rekomendacji T.



I. Zarządzanie

1.1. Rekomendacja 1

Zarząd banku finansującego nieruchomości jest odpowiedzialny za przyjęcie polityki

zarządzania ryzykiem ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości. Polityka ta

powinna odzwierciedlać poziom akceptowanego przez bank ryzyka związanego z tym

portfelem.

1.1.1. Polityka zarządzania ryzykiem detalicznych ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości może być elementem polityki zarządzania ryzykiem detalicznych ekspozycji kredytowych.

1.1.2. Zarząd banku powinien zdefiniować kluczowe obszary polityki zarządzania ryzykiem

ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości, które będą podlegać bezpośredniej kontroli zarządu.

1.1.3. Zarząd banku powinien wyznaczyć członków zarządu bezpośrednio odpowiedzialnych

za realizację kluczowych elementów polityki zarządzania ryzykiem ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości.

1.1.4. Zarząd banku może delegować wszystkie funkcje związane z realizacją pozostałych

elementów zatwierdzonej polityki na wyznaczone przez siebie osoby.

1.1.5. Rekomenduje się, aby polityka zarządzania detalicznymi ekspozycjami kredytowymi

finansującymi nieruchomości zawierała w szczególności elementy wskazane w Rekomendacji T.

1.1.6. Rekomenduje się, aby elementami polityki zarządzania pozostałymi ekspozycjami

kredytowymi finansującymi nieruchomości były w szczególności:

a) opis zasad i procesu akceptacji ryzyka z tytułu ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości, w tym zasady oceny zdolności kredytowej,

b) zasady ustalania, nadawania i przeglądu upoważnień do akceptacji ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości,

c) rodzaj i zakres analiz (w tym analiz wykonalności i wrażliwości) przeprowadzanych w procesie badania zdolności kredytowej oraz podstawowe założenia i parametry przyjmowane w tych analizach,

d) zasady ustalania i akceptacji założeń i parametrów przyjmowanych w procesie oceny zdolności kredytowej,

e) rodzaj, źródło, wymogi w zakresie aktualności oraz sposób udokumentowania informacji niezbędnej do oceny zdolności kredytowej, w tym korzystania z baz danych,

f) opis, zakres stosowania, sposób wykorzystania narzędzi wspierających ocenę zdolności kredytowej oraz interpretowania ich wyników,

g) zasady przeglądu efektywności stosowanych narzędzi wspierających ocenę zdolności kredytowej i ich zmian,

h) opis, zakres oraz przyczyny stosowania odstępstw od ogólnych zasad stosowanych w procesie oceny zdolności kredytowej,

i) zasady uwzględniania w ocenie zdolności kredytowej ryzyka kursowego, ryzyka stopy procentowej i ryzyka cyklu koniunkturalnego ponoszonego przez dłużnika,

j) szczegółowe zasady ustalania i stosowania wewnętrznych limitów, w szczególności:

· maksymalnego poziomu portfela produktowego,

· maksymalnego poziomu pojedynczej ekspozycji (ekspozycji zabezpieczonej i niezabezpieczonej),

· maksymalnego poziomu ekspozycji wobec klienta,

· maksymalnego poziomu ekspozycji kredytowej w relacji do zabezpieczenia (według poszczególnych ich rodzajów),

k) opis i zakres stosowania, sposób wykorzystania systemów informatycznych wykorzystywanych w zarządzaniu ryzykiem ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości,

l) zasady uwzględniania poziomu ryzyka z tytułu ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości w polityce cenowej,

m) zasady zabezpieczania i ograniczania ryzyka z tytułu ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości,

n) zasady administrowania ekspozycjami kredytowymi finansującymi nieruchomości (w tym: gromadzenia i przechowywania dokumentacji, uruchamiania transz, monitorowania ustanawiania zabezpieczeń i wypełnienia warunków umownych),

o) zasady monitorowania ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości, dochodzenia i odpisywania należności,

p) zasady weryfikacji poziomu i sposobu zarządzania ryzykiem w procesie wprowadzania nowych produktów,

q) zasady przeprowadzania testów wrażliwości portfeli ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości na zmiany warunków makroekonomicznych,

r) zasady raportowania procesu akceptacji, skuteczności stosowanych zasad analizy zdolności kredytowej oraz ich składowych, przestrzegania limitów, jakości portfeli kredytowych, poziomu koncentracji portfela, skuteczności monitorowania i odzyskiwania należności, skuteczności zabezpieczeń oraz poziomu strat kredytowych.

1.1.7. Ustalając zasady polityki Zarząd banku powinien brać pod uwagę cykliczność procesów

gospodarczych oraz zmiany zachodzące w strukturze portfela ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości oraz na rynku nieruchomości. Zasady polityki powinny być okresowo weryfikowane, niemniej jednak w dłuższej perspektywie czasu powinny być stabilne i realizować podstawowe założenia strategii banku.

1.1.8. Bank powinien posiadać odpowiednie narzędzia pozwalające na właściwą ocenę ryzyka

ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości.

1.1.9. Polityka banku powinna uwzględniać odmienną charakterystykę ryzyka związaną

z finansowaniem nieruchomości mieszkalnych i komercyjnych, nieruchomości na rynku

pierwotnym i wtórnym oraz potencjalnym źródłem spłaty ekspozycji kredytowej (np.

z dochodów uzyskiwanych z nieruchomości). W stosunku do tego typu ekspozycji

kredytowych bank powinien mieć wypracowane narzędzia pozwalające na właściwą

ocenę ryzyka, w całym okresie trwania umowy.


 

1.2. Rekomendacja 2

Rada Nadzorcza, w ramach wypełniania swoich funkcji, powinna nadzorować realizację

opracowanej i zatwierdzonej przez Zarząd banku polityki zarządzania ryzykiem portfela

ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości.

1.2.1. W bankach znacząco zaangażowanych w finansowanie nieruchomości oraz w

ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie Rada Nadzorcza powinna otrzymywać

w okresach minimum półrocznych raporty o poziomie ryzyka

z tytułu ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości, wykorzystaniu limitów

oraz jakości i skuteczności przyjętych procedur.

1.2.2. W bankach znacząco zaangażowanych w finansowanie nieruchomości oraz w

ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie Rada Nadzorcza powinna na

podstawie sprawozdań Zarządu oraz wyników audytu wewnętrznego, przynajmniej dwa

razy w roku, oceniać zasady polityki zarządzania ryzykiem ekspozycji kredytowych

finansujących nieruchomości i decydować o ewentualnej ich weryfikacji.

1.2.3. W bankach, które nie są znacząco zaangażowane w finansowanie nieruchomości

raportowanie oraz w ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie, ocena oraz

weryfikacja zasad polityki zarządzania ryzykiem ekspozycji kredytowych finansujących

nieruchomości powinny być realizowane w minimum rocznych okresach.


 

1.3. Rekomendacja 3

Bank powinien przygotować i wprowadzić zgodne z polityką procedury zarządzania

ryzykiem ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości oraz kontrolować ich

stosowanie. Zarz ąd banku znacząco zaangażowanego w finansowanie nieruchomości oraz

w ekspozycje kredytowe zabezpieczone hipotecznie powinien wyznaczyć osoby

odpowiedzialne za wprowadzenie polityki i procedur zarządzania ryzykiem tych

ekspozycji kredytowych.

1.3.1. Podstawą prowadzenia działalności w obszarze związanym z ekspozycjami

kredytowymi finansującymi nieruchomości powinny być opracowane i wprowadzone

przez bank pisemne procedury dotyczące zarządzania ryzykiem ekspozycji

kredytowych finansujących nieruchomości. Wszystkie procedury wewnętrzne powinny

być zdefiniowane zgodnie ze standardami wewnętrznymi, zgodne z przepisami prawa

oraz odpowiadać polityce i profilowi prowadzonej przez bank działalności.

Wprowadzenie procedur wewnętrznych powinno uwzględniać analizy pozycji rynkowej

banku, obszaru działalności, zaawansowania technicznego i schematu organizacyjnego.

1.3.2. Zarząd banku powinien wyznaczyć osoby odpowiedzialne za przygotowanie,

wprowadzenie i prawidłowe stosowanie procedur wewnętrznych związanych z

zarządzaniem ryzykiem ekspozycji kredytowych finansujących nieruchomości. Zasady

działania w ramach kluczowych obszarów polityki zarządzania ryzykiem ekspozycji

kredytowych finansujących nieruchomości powinny być zatwierdzone przez Zarząd

banku. Zatwierdzenie szczegółowych procedur wewnętrznych dla obszarów

kluczowych może być delegowane w przypadku braku znaczącego zaangażowania

banku w finansowanie nieruchomości na osoby wyznaczone przez Zarząd banku.

1.3.3. Do podstawowych zadań osób wyznaczonych przez Zarząd banku powinno ponadto

należeć:

a) zapewnienie zgodności procedur wewnętrznych z przyjętymi przez Zarząd zasadami

polityki,

b) przydzielenie zakresu zadań i obowiązków oraz odpowiedzialności poszczególnym

pracownikom banku,

c) zapewnienie okresowej, niezależnej kontroli przyjętych procedur wewnętrznych oraz

sposobu ich realizacji.

1.3.4. Opracowane przez bank procedury powinny m.in. określać zasady:

a) zaangażowania banku w ekspozycje kredytowe finansujące nieruchomości, w tym

zadania, obowiązki, kompetencje oraz zakres odpowiedzialności związane

z procesem oceny zdolności i wiarygodności kredytowej oraz podejmowania decyzji

o zaangażowaniu się banku,

b) refinansowania ekspozycji kredytowych wynikających z innych umów,

c) dokumentowania danych wykorzystywanych w procesie oceny zdolności

i wiarygodności kredytowej,

d) informowania klientów o ponoszonym ryzyku rynkowym, w szczególności o ryzyku

stóp procentowych oraz ryzyku walutowym,

e) zabezpieczania ekspozycji i monitorowania wartości zabezpieczenia,

f) oceny i monitorowania zdolności i wiarygodności kredytowej klienta,

g) korzystania z narzędzi wspierających proces oceny zdolności i wiarygodności

kredytowej,

h) wypłaty środków na finansowanie nieruchomości,

i) zmiany warunków już obowiązującej umowy kredytowej,

j) prowadzenia monitorowania spłat i dochodzenia należności,

k) oceny jakości i identyfikacji utraty wartości ekspozycji kredytowych,

l) odpisywania należności,

m) przeprowadzania testów warunków skrajnych w zakresie zmian sytuacji

makroekonomicznej,

n) zakresu i częstotliwości raportowania, odbiorców raportów oraz jednostek

odpowiedzialnych za ich sporządzanie,

o) stałego monitorowania procesu zarządzania ryzykiem ekspozycji kredytowych

finansujących nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem procedur

zapewniających spełnienie wymogów regulacji, zarówno zewnętrznych jak

i wewnętrznych.

Pozostałe obszary, w których wymagane jest opracowanie pisemnych procedur

wewnętrznych wskazane zostały w poszczególnych rekomendacjach.

1.3.5. Wewnętrzne procedury kontroli powinny umożliwiać wczesną identyfikację ekspozycji

kredytowych, których jakość zaczyna się pogarszać. Odpowiedzialność za realizację

przyjętych regulacji w tym zakresie powinna spocząć na komórce organizacyjnej banku

niezależnej od komórek zajmujących się analizą kredytową i wydawaniem decyzji

o udzieleniu kredytu.

1.3.6. Przyjęte procedury dotyczące zarządzania ryzykiem ekspozycji kredytowych

finansujących nieruchomości powinny być w określonym przez bank trybie i terminie

przedstawione pracownikom banku. Wyznaczone przez bank osoby powinny

zweryfikować znajomość i zrozumienie przez pracowników stosowanych procedur oraz

zapewnić kontrolę prawidłowości ich realizacji.

 

 
 
Ten serwis w celu prawidłowego działania używa plików cookies. Korzystanie z naszej strony oraz brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. Pliki cookies są używane do celów statystycznych oraz zapewnienia prawidłowego funkcjonowania witryny.

Kontakt Wszystko o kredycie na zakup mieszkania
Copyright (c)2009-2015 www.doradcawrocław.pl